سفر پزشكيان به ايروان؛ ديپلماسي فعال ايران در برابر پروژه زنگزور
سفر پزشكيان به ارمنستان در پي تحولات اخير در قفقاز جنوبي، اين پيام را به بازيگران منطقهاي و فرامنطقهاي منتقل ميكند كه ايران بازيگري فعال بوده و نميتوان نقش ايران را در معادلات منطقهاي ناديده گرفت.
به گزارش اكوايران،سفر پزشكيان به ارمنستان در پي تحولات اخير در قفقاز جنوبي، اين پيام را به بازيگران منطقهاي و فرامنطقهاي منتقل ميكند كه ايران بازيگري فعال بوده و نميتوان نقش ايران را در معادلات منطقهاي ناديده گرفت.
به گزارش ايسنا، «دوستي ايران و ارمنستان، درختي ريشهدار است؛ اين استعاره زيبا به درستي پيوند ميان ملتهاي ما را توصيف ميكند، ارتباطي كه قرنها به واسطه تبادلات فرهنگي، احترام دوجانبه و تجربههاي مشترك رشد يافت». اين بخشي از يادداشت «سيد عباس عراقچي» وزير خارجه جمهوري اسلامي ايران در آستانه سفر «مسعود پزشكيان» رئيسجمهوري اسلامي ايران به ارمنستان است.
جمهوري اسلامي ايران و جمهوري ارمنستان از زمان استقلال اين كشور در سال ۱۹۹۱ همواره روابط نسبتا پايداري داشته و كمتر دچار فراز و فرود شدهاند. در برهههاي مختلف تاريخي ايران همواره به عنوان يك حمايتكننده در كنار ارمنستان حضور داشته است. ايران يكي از اولين كشورهايي بود كه استقلال ارمنستان را به رسميت شناخت.
سابقه ارتباطات تاريخي و تمدني دو كشور و حضور ديرپاي ارامنه در ايران همواره پشتوانه مناسبي براي تقويت روابط دو كشور در ابعاد مختلف به ويژه در حوزه سياسي بوده است. از اين رو ايران و ارمنستان، به رغم تفاوتهاي مذهبي، از نظر همين مولفههاي مشترك تاريخي و فرهنگي، همواره تعامل نزديكي با يكديگر داشتهاند.
علاوه بر اينها تاكيد جمهوري اسلامي ايران بر سياسي تعامل با همسايگان بر اساس حسن همجواري ، تعاملات را هموار كرده است. علاوه بر اين برخورداري از مرز ۴۴ كيلومتري و ديدگاههاي مشترك، در كنار موقعيت ارمنستان در دسترسي به بازار اتحاديه اقتصادي اوراسيا، جايگاه اين كشور را در توسعه مناسبات خارجي ايران افزايش داده است.
همچنين در مناقشه قرهباغ ميان ارمنستان و جمهوري آذربايجان به عنوان يكي از مهمترين موضوعات سالهاي اخير، ايران همواره سياست متوازني را در پيش گرفته و بر ضرورت حفظ صلح و ثبات در منطقه تاكيد كرده است. در همين ارتباط نيز ايران همواره آمادگي خود را جهت كمك به روند تثبيت صلح ميان طرفين مناقشه اعلام كرده است.
ارمنستان، مسير دسترسي ايران به اوراسيا و اروپا
بنابراين همكاريهاي تهران و ايروان در ابعاد مختلف سياسي، اقتصادي، علمي و فرهنگي در راستاي همين مناسبات قابل تعريف است. آمدوشد هياتهاي گوناگون سياسي ميان دو كشور نشان از عزم دو كشور براي ارتقاي روابط و تقويت مناسبات است كه طي سالهاي اخير به شدت مورد توجه قرار گرفته است.
همچنين سياست خارجي ارمنستان در جهت برقراري روابطي متعادل با كشورهاي همسايه است. ضمن اينكه ايران نيز با توجه به مسائل مرتبط با قفقاز جنوبي، مواضع خود را همواره به طور قاطع بيان كرده و تلاش داشته در جهت متوازنسازي و حلوفصل اختلافات، مسائل را دنبال كند.
علاوه بر اين، ارمنستان به دليل داشتن مرز با جمهوري اسلامي ايران مسير ترانزيتي و دسترسي به اوراسيا و اروپا محسوب ميشود. ايجاد كنسولگري ايران در قاپان نيز نشان از اهميت ايران به موقعيت راهبردي در اين منطقه دارد كه تا حدود زيادي موجب شد تلاشهايي كه براي ايجاد كريدور ادعايي زنگزور از سوي ساير كشورها مطرح ميشد به تعويق افتد.
«آرسن آواكيان» سفير پيشين ارمنستان در تهران به ايسنا گفته بود: موقعيت جغرافيايي ارمنستان و ظرفيتهايي كه به واسطه اين موقعيت وجود دارد اين امكان را فراهم ميسازد كه كشور ما پل طبيعي ايران به سمت بازار اتحاديه اقتصادي اوراسيا باشد.
منافع حياتي ايران همواره مدنظر ايروان بوده است
اگرچه در روزهاي اخير شاهد امضاي توافق صلح ميان ارمنستان و جمهوري آذربايجان در واشنگتن بوديم كه به نظر ميرسد بازيگران فرامنطقهاي در تلاش هستند تا با دخالت امور اين منطقه مسيرهاي دسترسي ايران را ببندند تا علاوه بر تحريمها، فشارهاي مضاعفي به ايران وارد كنند اما مقامات ارمني تلاش داشتهاند كه به ايران اطمينان دهند راه دسترسي ايران به اوراسيا و اروپا قطع نخواهد شد.
با اين حال، ضروري است كه ايران بتواند گام موثري در اين زمينه بردارد. در چند روز گذشته كه «واهان گوستانيان» معاون وزير امور خارجه ارمنستان به ايران سفر داشت، در ديدار با مقامات بلندپايه ايراني تاكيد كرد كه منافع حياتي جمهوري اسلامي ايران همواره مدنظر ايروان قرار دارد.
او در ديداري كه با «سيد عباس عراقچي» وزير خارجه ايران، «مجيد تختروانچي» معاون سياسي وزارت امور خارجه، «سيد كمال خرازي» رئيس شوراي راهبردي روابط خارجي و «علي اكبر ولايتي» مشاور مقام معظم رهبري در امور بينالملل داشت، با قدرداني از مواضع ثابت و آشكار ايران مبني بر ضرورت احترام بيقيدوشرط به تماميت ارضي، حاكميت و مصونيت مرزهاي جمهوري ارمنستان، تاكيد كرد كه ايروان در مقابل، منافع ايران را مورد توجه قرار ميدهد.
معاون وزير خارجه ارمنستان همچنين از استقبال و حمايت ايران نسبت به امضاي اوليه توافق صلح و برقراري روابط بين دولتي ميان جمهوري ارمنستان و جمهوري آذربايجان و نيز پيشرفت هاي اخير در مسير عادي سازي روابط دو كشور و ايجاد صلح در منطقه قدرداني كرد.
ايران و ارمنستان، شركاي مورد اعتماد
«نيكول پاشينيان» نخستوزير ارمنستان و «الهام علياف» رئيسجمهور جمهوري آذربايجان نيز در تازهترين اظهارات خود اعلام كردند كه پس از توافق صلح با ميانجيگري ايالات متحده، به دنبال كاهش نگراني هاي روسيه و ايران هستند.
پزشكيان در پاسخ به تماس تلفني پاشينيان به اجراي پروژه راهگذر مواصلاتي در منطقه قفقاز با مشاركت آمريكا اشاره و با تاكيد بر حفظ حاكميت ارمنستان در اين زمينه و عدم دخالت هرگونه نيروي نظامي و امنيتي در قالب اجراي اين پروژه، نسبت به هوشياري و مراقبت ويژه در قبال اقدامات احتمالي طرف آمريكايي كه ممكن است تحت پوشش سرمايهگذاري اقتصادي و ادعاي تأمين صلح، اهداف سلطهطلبانهاي را در منطقه قفقاز دنبال كند، هشدار داد.
رئيسجمهور گفت: بايد اطمينان حاصل شود كه اين مسير، واقعا مسير صلح و توسعه خواهد بود، نه ابزاري براي تحقق اهداف سلطهجويانه بيگانگان.
نخست وزير ارمنستان نيز گفت: تاكيد جمهوري اسلامي ايران بر حفظ حاكميت و تماميت ارضي ارمنستان براي ما بسيار ارزشمند و با اهميت است و ما هيچ توافقي را به امضا نميرسانيم مگر آنكه از رعايت منافع، ملاحظات و حساسيتهاي كشور دوست و همسايه ايران اطمينان كامل حاصل شود.
همچنين «آرارات ميرزويان» وزير امور خارجه ارمنستان در تماس تلفني با عراقچي، تاكيد كرد كه ارمنستان كشور دوست و همسايه ايران است، ايروان حفظ روابط دوستانه و مبتني بر حسنهمجواري و منافع متقابل با تهران را در اولويت قرار داده و براي اين روابط ارزش زيادي قائل است.
عراقچي در يادداشت خود در آرمنپرس تاكيد كرده كه همكاريهاي تجاري و اقتصادي با ارمنستان به رغم تحريمهاي گسترده غرب عليه ايران را نشاندهنده اين دانست كه دو كشور شركاي مورد اعتماد يكديگر هستند.
عراقچي تصريح كرده است: چشمانداز ژئوپولتيكي منطقه ما بر اهميت راهبردي روابطمان تاكيد دارد. منافع ايران و ارمنستان در فضاي عدم قطعيت جهاني و تحولات منطقهاي بيش از پيش در هم تنيده است. مرزهاي مشترك ما به عنوان همپيمانان ذاتي تنها يك واقعيت جغرافيايي نيست، بلكه پلي براي همكاري در حوزه انرژي، حملونقل، روابط انساني و امنيت منطقهاي است. ايران خود را به ايجاد صلح و ثبات در منطقه متعهد ميداند و تاكيد دارد كه تامين امنيت و صلح پايدار و اجراي هرگونه پروژهاي در منطقه مشروط به تماميت ارضي، حاكميت ملي و امنيت تمامي كشورها است.
تقويت مناسبات اقتصادي
با توجه به شرايط منطقه و تحولات اخير، سفر پزشكيان به ارمنستان از اهميت زيادي برخوردار است و نشان ميدهد سياست خارجي ايران پويا و متوازن دنبال ميشود. شايد در فضاي رسانهاي، اين سفر در پي نگرانيهاي تهران نسبت به تغيير در معادلات قفقاز تلقي شود اما قطعا پيام سياسي و ديپلماتيك مهمي را در منطقه دارد.
كارشناسان معتقدند اين سفر ميتواند بار ديگر جايگاه ايران را در مسائل منطقه قفقاز جنوبي گوشزد كند اما بايد ديد با توجه به تضمينهايي كه ارمنستان در ارتباط با توافق صلح امضا شده به ايران ميدهد تا چه اندازه قابل وصول است و تهران ميتواند مطمئن باشد مسيرهاي دسترسياش قطع نميشود.
يكي ديگر از مهمترين دستوركارهاي ميان تهران و ايروان، حجم مبادلات اقتصادي ميان دو كشور است كه چيزي حدود ۷۰۰ تا ۸۰۰ ميليون دلار عنوان شده اما با توجه به ظرفيت اقتصادي ايران و همچنين پتانسيلي كه اتحاديه اوراسيا دارد، بايد تلاش شود اين ميزان به رقم واقعي و قابل توجهي برسد، زيرا در سالهاي اخير برخي از كشورها برنامههاي مختلفي براي اين منطقه در نظر دارند. به عنوان مثال امارات با توجه به اين كه همسايگي با ايروان ندارد اما رشد اقتصادي و تجاري خود با ارمنستان را افزايش داده است.
انتظار ميرود در جريان سفري كه رئيسجمهور به ارمنستان دارد، تقويت مناسبات اقتصادي نيز مورد توجه جدي طرفين قرار گرفته و با امضاي تفاهم نامه و اسناد در زمينه تجاري و اقتصادي، اين مسير نيز تقويت شود.
وزير امور خارجه ايران نيز گفته است: ما كاملا به ظرفيت عظيم و استفادهنشده پيش رويمان واقف هستيم. حجم فعلي تبادلات تجاري ما تنها بخش كوچكي از چيزي است كه از طريق اجراي پروژههاي گستردهاي از جمله گذرگاه «شمال-جنوب» تحققپذير است.
پيامهاي سياسي سفر پزشكيان
سفر پزشكيان به ارمنستان كه پس از سفر او به جمهوري آذربايجان انجام ميشود، در يكي از حساسترين شرايط منطقهاي است و پيامهاي سياسي متعددي براي ساير كنشگران منطقهاي دارد كه نشان ميدهد اين منطقه و معادلات آن همواره براي ايران از اهميت بسزايي برخوردار بوده و در جهت تامين منافع ملي خود به هيچ وجه اجازه نخواهد بازيگران بينالمللي با دخالتهاي خود نقش ايران را كمرنگ كرده و موجب انزواي كشور شوند.
عراقچي درباره روابط ايران و ارمنستان تاكيد كرده است: مسير پيش رو روشن است. ايران با تكيه بر پيشينه تاريخي مشتركمان و افقهاي آينده مشترك، آماده همكاري با ارمنستان براي رقم زدن فصل بعدي دوستي ديرينهمان است؛ فصلي كه بدون شك شكوفايي و امنيتي عظيمتر براي ملتهايمان، منطقه و فراتر از آن خواهد بود. آينده روابط ايران-ارمنستان بسيار روشن است و كسي نميتواند آن را از اين مسير منحرف كند.
برچسب: ،
ادامه مطلب
بيوگرافي لئوناردو بونوچي Leonardo Bonucci
